Düşünsenize, bir sabah kalkıyorsunuz ve mail kutunuzda "ACİL HUKUKİ SORUN" kıvamlı bir mesaj var. Tasarladığınız o havalı kitap kapağı yüzünden sizden tam 75.000 dolar tazminat isteniyor. Kulağa korkunç geliyor degil mi? Ama 2025 ve 2026 yillarinda bircok tasarımcının ve öğrencinin başına tam olarak bu geliyor. Yapay zekayı (AI) kullanmak cok kolay ama yasal kısmını bilmemek büyük bir tuzak olabiliyor.
Birçoğumuz Midjourney veya ChatGPT ile bir şey ürettiğimizde, onun sahibi biziz sanıyoruz ancak durum hic de öyle degil. 2024 yılında yapılan bir araştırmaya göre, içerik üretenlerin %78'i bu konuda yanlış bilgilere sahip. ABD Telif Hakkı Ofisi, bir eserin korunması için mutlaka bir insan tarafından yapılması gerektiğini söylüyor ve tamamen yapay zeka tarafından hazırlanan işleri "kamu malı" sayıyor, yani yasal olarak onlara sahip olamıyorsunuz. Kullandığımız araçlar ise bize bu konuda herhangi bir uyarı vermiyor.
Yapay zeka modelleri eğitilirken internetten milyarlarca resim, kitap ve makale toplandı ve bunların çoğu izin alınmadan kullanıldı. Şu an bu yüzden açılan dev davalar var ve istenen tazminat miktarı 2025 sonu itibariyle 20 milyar doları geçmiş durumda. Örneğin Getty Images, Stability AI'ya dava açtı çünkü AI'nın ürettiği bazı görsellerde Getty’nin logoları bile yamuk yumuk bir şekilde görünüyor. Bu da AI'nın aslında başkasının emeğini kullandığını kanıtlıyor.
Sadece renkleri degistirmek veya basit filtreler eklemek genellikle hak kazanmak icin yetmiyor. Mahkemeler "yeterli insan yaratıcılığı" var mı diye bakıyor ve bu durum belirsiz olduğu için mahkemeye düşerseniz haklı olduğunuzu kanıtlamak için 150 bin dolara kadar para harcayabilirsiniz. Bir görselin aynısı olması gerekmez; eğer başka bir sanatçının işine "önemli ölçüde benzerlik" gösteriyorsa, telif hakkı ihlali sayılabilir.
Dünyanın her yerinde kurallar farklı işliyor; Amerika ve Avrupa genelde insan emeği şartı ararken, İngiltere ve Çin gibi ülkeler AI çıktılarına telif hakkı verebiliyor. AB Yapay Zeka Yasası ise artık AI kullanımının belirtilmesini zorunlu kılıyor. Ayrıca platformların kullanım şartlarına bakarsanız, bir sorun çıktığında sorumluluğun tamamen kullanıcıya ait olduğunu görürsünüz. Yani şirket sizi korumuyor, sizi yalnız bırakıyor.
Kendimizi korumak için hangi komutları yazdığımızı ve hangi aşamalardan gectigimizi mutlaka kaydetmeliyiz. AI'dan çıkan sonucu sadece bir taslak olarak kullanıp üzerine kendi emeğimizi eklemeli ve sanatçı stillerini doğrudan kopyalamaktan kaçınmalıyız. Gelecekte blokzinciri teknolojisi kimin neyi yaptığını kanıtlamak icin kullanılabilir ancak şimdilik en güvenli yol yaratıcılığımızı AI'ya tamamen teslim etmemektir. Yapay zeka dünyası henüz cok yeni ve kurallar her gün degisiyor. Eskiden "insan yapar, insan sahip olur" kuralı cok basitti ama AI bu modeli bozdu. Başkasının emeği üzerinden kolay yoldan bir şeyler üretmek 2026’nın dijital dünyasında size cok pahalıya patlayabilir, bu yüzden her zaman dikkatli olmakta fayda var.